Pod względem kondycji psychicznej, polska młodzież wypada bardzo słabo na tle rówieśników z innych krajów Europy. Z badań wynika, że niemal 20 proc. polskich nastolatków (co piąta osoba) deklaruje brak zadowolenia z życia. Lekarze i psycholodzy podkreślają, że subiektywnie odczuwany i deklarowany przez młodych ludzi brak zadowolenia z życia to bardzo ważny sygnał ostrzegawczy, którego nie można bagatelizować.
Brak zadowolenia z życia, powiązany z przewlekłym stresem, dotyka w większym stopniu dziewcząt niż chłopców i generalnie narasta wraz z wiekiem. Odczuwa go ponad 19 proc. dziewcząt w wieku 13-14 lat, ponad 23 proc. dziewcząt w wieku 15-16 lat,
ZACHOWANIA MOGĄCE WSKAZYWAĆ NA STRES:
- Wycofanie się z kontaktów z otoczeniem
- Problemy ze snem (spanie za długo lub za krótko)
- Izolowanie się od innych
- Zachowania nerwowe takie jak np. obgryzanie paznokci
- Kompulsywne jedzenie (spożywaniu dużych ilości pokarmu w niekontrolowany sposób)
- Krytyczny stosunek do innych
- Wybuchowe reakcje
- Skłonność do impulsywnych działań i decyzji
- Spożycie alkoholu lub narkotyków
MOŻLIWE FIZYCZNE SYMPTOMY STRESU:
- Zawroty głowy
- Napięcie mięśni
- Spocone dłonie
- Zmęczenie, wyczerpanie
- Drżenie
- Zwiększenie lub zmniejszenie masy ciała
- Rozstrój żołądka
- Biegunka lub zaparcia
- Nudności, zawroty głowy
- Ból w klatce piersiowej, szybkie bicie serca
- Częste przeziębienia
- Niestrawność
- Zwiększona częstotliwość oddawania moczu
- Wypadanie włosów
MOŻLIWE PSYCHICZNE I EMOCJONALNE OBJAWY STRESU:
- Trudności w podejmowaniu decyzji
- Obniżony nastrój, brak humoru
- Problemy z koncentracją
- Utrata wiary w siebie
- Drażliwość lub częste popadanie w gniew
- Męczące i nieuzasadnione obawy, niepokój i lęk
- Irracjonalny strach
- Ataki paniki
- Wahania nastroju
- Drażliwość
- Niezdolność do wypoczynku
- Uczucie przytłoczenia
- Poczucie samotności i izolacji
- Depresja lub ogólne niezadowolenie
- Gniew
- Odczuwanie bezsilności
JAK ROZMAWIAĆ I WSPIERAĆ NASTOLATKÓW W RADZENIU SOBIE ZE STRESEM
- W waszej rozmowie liczy się szczerość i uczciwość, buduj zaufanie i nie nadużywaj go
- Jeśli chcesz poruszyć trudne, drażliwe, delikatne problemy nie możesz robić tego prosto z mostu, gdyż przechodzenie od razu do sedna może być odebrane jako wścibstwo, obcesowość, indagowanie itp. Zacznij więc od luźnej rozmowy na jakiś temat, który jest interesujący dla Twojego rozmówcy i stwórz swobodną atmosferę
- Zadbaj o porozumienie identyfikując się z położeniem swojego rozmówcy i wyrażając to słowami, np. rozumiem Twoją sytuację, ja też kiedyś tak się czułem, moi rodzice też mnie nie rozumieli itp. Przywołaj do siebie doświadczenia okresu nastoletniego i podziel się nimi mówiąc np. ja też nie byłem orłem z fizyki albo nie należałem do najpopularniejszych osób z w klasie
- Nie zadawaj zbyt wielu pytań, a raczej stwórz dużo przestrzeni dla rozmówcy. Nie bój się ciszy, dłuższego namysłu. Zbytnie wypytywanie stwarza poczucie presji
- Nie poprawiaj wypowiedzi nastolatka, wprowadzając własną narrację i zmieniając słowa, których użył, nie sugeruj co chciałbyś usłyszeć. Nie używaj zwrotów typu „tak, ale”. To oznacza, że właśnie kierujesz się pod prąd i nie podążasz za jego uczuciami
- Pytając o przyczyny zjawisk, z którymi zmaga się nastolatek unikaj pytania „dlaczego”, ten popularny zwrot jest nieco oskarżycielski. Słyszymy go najczęściej w sytuacjach, w których jesteśmy zmuszani do tłumaczenia się. Używaj zwrotów nakierowujących na poszukiwanie konkretnych argumentów, czyli: „co według Ciebie jest powodem, że nie radzisz sobie z nauką”, „co sprawia, że się denerwujesz” itp.
- Wzmocnij swojego rozmówcę kierując jego uwagę również na pozytywne zjawiska (np. spytaj o jakiś sukces i skomplementuj go mówiąc „niesamowite, że tak świetnie sobie poradziłeś, jestem pod wrażeniem”).
Czasami objawy stresu utrzymują się długo lub nasilają się samo wsparcie rodziców pomimo, iż niezwykle cenne nie jest wystarczające. Potrzebna jest wtedy pomoc specjalisty psychologa lub psychiatry.
R. Wójcicka
